The Globby'nin Uluslararası Ticaret Merkezi verilerine dayalı 9 yıllık analizine göre Türkiye, AB'ye ihracatını 77,5 milyar dolardan 133,6 milyar dolara çıkardı; ancak dört büyük tedarikçi arasındaki pazar payı yüzde 9,1'de sabit kaldı. Veri Analizinden Sorumlu Kurucu Ortağı Barış Yaşbala, bulguları değerlendirdi.
The Globby Araştırma Ekibi, 2016-2024 döneminde Avrupa Birliği'nin Çin, ABD, Hindistan ve Türkiye ile yürüttüğü ikili ticareti 97 ürün grubu bazında inceledi. Barış Yaşbala, analizin genel tablosunu özetlerken AB'nin bu dört ülkeden yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık ithalat gerçekleştirdiğini belirterek, pastanın büyüdüğünü ancak dilimlerin eşit büyümediğini ifade etti.
Yaşbala, analizin en çarpıcı bulgusunun otomotiv sektöründe yaşandığını vurguladı. 2016'da Türkiye'nin bu dört ülke arasında AB'ye en fazla otomotiv ihracatı yapan ülke konumunda olduğunu, ancak Çin'in elektrikli araç devrimiyle bu tabloyu tamamen değiştirdiğini aktardı. Çin'in otomotiv ihracatını 8 yılda beş katına çıkararak liderliği devraldığını belirten Yaşbala, Türkiye'nin 29 milyar dolarlık ihracatla hâlâ güçlü bir performans sergilediğini ancak elektrikli araç dönüşümünü yakalamanın artık tercih değil zorunluluk olduğunu söyledi.
Öte yandan Yaşbala, verilerin umut verici yeni trendlere de işaret ettiğinin altını çizdi. Raylı sistem araçları, savunma sanayii ve bitkisel yağlar gibi kalemlerde Türkiye'nin son 8 yılda çok yüksek büyüme oranları yakaladığını belirterek, ihracat yapısının geleneksel tekstil-otomotiv ekseninden çok daha geniş bir portföye evrildiğini ifade etti. Yaşbala, AB'nin COVID sonrasında benimsediği tedarik zinciri yakınlaştırma stratejisinin Türkiye'nin coğrafi konumunu daha da değerli kıldığını ve hız avantajı gerektiren sektörlerde, özellikle hızlı moda, taze gıda ve sipariş bazlı üretimde Türk ihracatçıların önünde önemli fırsatlar bulunduğunu vurguladı.
Yaşbala, tehditlere de dikkat çekerek AB'nin Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması'nın (CBAM) Türk ihracatçılar için yakın vadedeki en somut risk olduğunu belirtti. Demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre gibi kalemlerin kapsama girdiğini hatırlatan Yaşbala, Türkiye'nin bu sektörlerde önemli bir ihracatçı olduğunu ve karbon ayak izi raporlamasının artık bir pazar erişimi koşulu haline geldiğini aktardı. Hindistan'ın özellikle elektrik-elektronik ve kimyasal sektörlerinde hızla yükseldiğini de ekleyen Yaşbala, Türk ihracatçıların veri odaklı karar almayı, elektrikli araç ekosistemini hızlandırmayı ve yeşil dönüşüme bugünden hazırlanmayı geciktirmemesi gerektiği değerlendirmesinde bulundu.
Açıklama Yapan: Barış Yaşbala | Veri Analizinden Sorumlu Kurucu Ortağı, The Globby The Globby, yapay zeka destekli ihracat istihbarat platformudur. Gümrük tarife analizi, ticaret verileri, alıcı doğrulama araçlarını tek çatı altında sunar.
EK: VERİ TABLOLARI
Tablo 1: AB'nin Dört Büyük Ticaret Partnerinden İthalatı (Milyar ABD Doları)
Ülke 2016 2020 2022 2024 Değişim CAGR
Çin 425,2 565,4 834,3 749,6 %76 %7,3
ABD 301,6 323,8 513,9 494,4 %64 %6,4
Türkiye 77,5 88,2 129,4 133,6 %72 %7,0
Hindistan 47,6 49,8 90,5 97,2 %104 %9,3
Tablo 2: Kilit Sektörlerde Karşılaştırma, 2024 (Milyar ABD Doları)
Sektör Çin ABD Türkiye Hindistan
Otomotiv 43,2 19,1 29,2 2,6
Elektrik-Elektronik 226,9 29,7 8,7 14,5
Makine 136,4 81,7 13,8 6,7
Tekstil 49,1 1,0 17,3 9,1
Demir-Çelik 21,7 4,1 10,2 7,5
İlaç 3,7 54,1 0,7 4,6
Gıda-Tarım 14,5 17,0 10,3 6,3
Mineral Yakıtlar 2,8 102,0 4,7 9,4
Tablo 3: Türkiye'nin En Hızlı Büyüyen İhracat Kalemleri (2016-2024)
Sektör 2016 2024 Büyüme
Raylı Sistem Araçları 40 Milyon $ 406 Milyon $ %906
Savunma Sanayii 63 Milyon $ 602 Milyon $ %854
Bitkisel Yağlar 29 Milyon $ 256 Milyon $ %799
Mineral Yakıtlar 994 Milyon $ 4,7 Milyar $ %375
Gübre 20 Milyon $ 98 Milyon $ %391
Ahşap Ürünler 86 Milyon $ 379 Milyon $ %340
Tablo 4: Otomotivde Liderlik Değişimi (Milyar ABD Doları)
Ülke 2016 2024 Değişim
Çin 8,1 43,2 %433
Türkiye 17,1 29,2 %71
ABD 15,0 19,1 %27
Hindistan 2,4 2,6 %8
Kaynak: The Globby Araştırma / ITC Trade Map 2016-2024