ÇOCUĞUNUZ ORTA KULAK ENFEKSİYONU MU OLDU?

ORTA KULAK ENFEKSİYONU BURUN VE GENİZ KAYNAKLIDIR

Kulağını tutarak ağlayan çocuk sayısı bir hayli fazla olmakla birlikte en yaygın olan ve ebeveynlerin ilk aklına gelen soruların başında “Acaba orta kulak iltihabı mı var?” oluyor. Çünkü herhangi bir kulak ağrısı akla ilk bu soruyu beraberinde getiriyor. Peki her kulak ağrısı orta kulak ağrısına mı işaret ediyor? Enfeksiyonlar, işitme konusunda hangi boyutta sıkıntı yaratır ve bulaşıcı bir hastalık mıdır? Kış aylarında nezle, grip, sinüzit gibi enfeksiyonların daha fazla görülmesinden kaynaklı orta kulak iltihabının da sıklığının artış gösterdiğinin altını çizen Liv Hospital KBB Hastalıkları Uzmanı Op. Dr. Irmak Uçak çocuklarda kulak ağrısının dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Kulak iltihaplarının en sık nedeni enfeksiyonlar mıdır?
Kulak ağrısı çocuklarda sık rastlanan bir problemdir. Kulak ağrısının en sık nedeni enfeksiyonlardır. Enfeksiyon kulak deliğinden kulak zarına kadar olan kanaldaysa dış kulak yolu enfeksiyonu, kulak zarının arkasında daha iç kısımdaysa orta kulak iltihabı (akut otitis media) teşhisi konulur.

Çocuklar orta kulak enfeksiyonuna daha mı yatkındır?
Orta kulak enfeksiyonu, burun ve genizdeki mikroorganizmaların östaki tüpü aracılığıyla orta kulak boşluğuna geçmesi nedeniyle oluşur. Çocuklarda, yetişkinlere göre, östaki tüpü daha yatay ve daha kısadır, bu nedenle orta kulak enfeksiyonuna daha yatkındırlar. Daha önceden kulak zarında delik olmayan, kulak zarı sağlam olan çocuklarda dış kulak kanalında kaçan su orta kulak enfeksiyonuna sebep olmaz, enfeksiyon zarın daha iç kısmında orta kulak boşluğunda oluşmaktadır ve hemen her zaman burun ve geniz kaynaklıdır.  

Orta kulak enfeksiyonu bulaşıcı mıdır?
Orta kulak enfeksiyonu başka birine yine orta kulak enfeksiyonu olarak bulaşmaz; çocuğun aynı zamanda burun akıntısı, öksürük, hapşırma gibi üst solunum yolu enfeksiyonu bulguları varsa, yine üst solunum yolu enfeksiyonu olarak başka bireye bulaştırabilir. Kış aylarında nezle, grip, sinüzit gibi enfeksiyonlar daha sık görüldüğü için orta kulak iltihabının da sıklığı artmaktadır.

Dış kulak enfeksiyonu ağrılıdır mıdır?

• Dış kulak yolu enfeksiyonu genellikle yaz aylarında denize ve havuza girilmesine bağlı oluşur.
• Dış kulak kanalında oluşan tahrişe bağlı veya kulak enfeksiyonu olan başka bir bireyin enfekte salgılarının çocuğun kulağına temas etmesi ile bulaşır. 
• Dış kulak yolu enfeksiyonu bulaşıcı olabilir, çocuğun enfekte kulağına temas eden pamuk, kulaklık, damlalık ucu veya kendi eli dahi, sonrasında diğer kulağa da temas ederse enfeksiyonu taşıyabilir. 
• Dış kulak yolu enfeksiyonu oldukça ağrılıdır ve kulak kanalı girişindeki kıkırdaklara dokunmakla ağrının şiddeti çok artar, çocuk kulağına dokundurmaz, o kulağın üzerine yatamaz. 

Çocuklarda kulak ağrısı nasıl geçer?

• Kulak enfeksiyonları, enfeksiyonun yerine göre, antibiyotik içeren şuruplar veya damlalar ile tedavi edilir. Antibiyotik enfeksiyonu tedavi etmeye başladıkça ağrı azalır, ancak bunun için birkaç gün geçmesi gerekir. Bu nedenle kulak ağrısı olan bir çocukta ağrı kesici şuruplar verilerek erken dönemde çocuğun ağrısı azaltılmaya çalışılır. 
• Dış kulak yolu enfeksiyonuna bağlı şiddetli ağrılarda ek olarak lokal anestezik kulak damlaları kullanılabilir. 
• Orta kulak enfeksiyonunda bazen basıncın artmasına ve kulak zarını dışarıya doğru bombeleştirmesi bağlı ağrı daha da şiddetlenebilir. Basıncın daha da artığı durumlarda kulak zarında yırtılmalar oluşur ve orta kulaktaki iltihaplı sıvı dışarıya akar, zarın yırtılması ve basıncın ortadan kalkması ile çocuğun ağrısı birden geçebilir. 
• Kulak ağrısı olan ve sonrasında dış kulak kanalında akıntısı başlayan bir çocukta, hekime başvurup kulak muayenesi yapılana kadar çocuğun kulağı sudan korunmalıdır. 

Çocuklarda kulak ağrısı hangi hastalık ya da problemlerin habercisidir?

• Çocuklarda kulak enfeksiyonu dışında başka sebepler de kulak ağrısı yapabilir.
• Kulak kanalını tamamen tıkayan ve baskı oluşturan kulak kirleri (buşon) ağrıya sebep olabilir. Böyle bir durumda kulak kirleri temizlendikten sonra dış kulak kanalı ve orta kulak değerlendirilerek enfeksiyon bulguları olup olmadığı araştırılır.
• Kulak ağrısıyla gelen bir çocuğun muayenesinde kulak kanalı ve kulak zarı normal gözüküyorsa, yansıyan ağrı düşünülmelidir. Tonsillit ve farenjit gibi boğaz enfeksiyonları, bademciklerin üzerinde veya damakta oluşan aftlar ve yaralar, diş ağrıları, çene eklem problemlerine bağlı ağrılar kulağa yansıyan ağrı yapabilir.

Kulak ağrısı için evde ne yapılabilir?
Kulak ağrısı olan çocuklarda ağrı kesici şuruplara ek olarak, burun tıkanıklığının azaltmaya ve östaki tüpünü rahatlatmaya yönelik burun spreyleri kullanılabilir. Üst solunum yolu enfeksiyonu bulguları olan ve kulak enfeksiyonu başlamamış çocuklarda tuzlu su spreyleriyle burun temizliği yapmak, orta kulak enfeksiyonu ve sinüzit gelişmesini önlemeye yardımcı olabilir. Ancak orta kulak enfeksiyonu başlamış olan çocuklarda basınçlı şekilde yapılan burun temizliği orta kulak basıncını arttırarak ağrıyı daha da şiddetlendirebilir. Sadece basınçlı burun yıkama veya çocuğun çok kuvvetli sümkürmesi bile burundaki mikroorganizmaların östaki tüpü aracılığıyla orta kulağa ulaşmasına sebep olabilir. Orta kulak enfeksiyonu geçiren çocuklarda kulak üzerine yapılan sıcak uygulama (çocuğun cildini tahriş etmeyecek şekilde) ağrıyı azaltmaya yardımcı olabilir.