D Vitamini Takviyesi Mevsim Seçmiyor!

Yaz güneşi, vücudumuzun D vitamini ihtiyacını karşılamaya çoğu zaman yetmiyor. “Güneşli bir havada bile D vitamini yetersizliği görülebilir, çünkü sentez için doğru zaman ve koşullar şart.” diyen Orzaks Medikal Müdürü Dr. Feyza Özdemir, yaz mevsiminde de takviye ihtiyacına dikkat çekiyor. Uzmanlar, özellikle risk grubundaki bireylerin yaz boyunca D vitamini düzeylerine dikkat etmesi gerektiğini vurguluyor.

Yaz mevsimi dendiğinde akla ilk olarak güneş gelse de, D vitamini eksikliği ülkemizde yaygın bir sağlık sorunu olmaya devam ediyor. Uzmanlar, D vitamini sentezi için UVB ışınlarının doğrudan cilde teması gerektiğini belirtiyor. Orzaks Medikal Müdürü Dr. Feyza Özdemir, “D vitamini, vücudumuzda doğal olarak sentezlenebilen bir vitamindir. Besinlerle minimal düzeyde tüketilebiliyor olsa da en önemli kaynağı derimize temas eden güneş ışınlarıdır. UVB ışınlarına olan maruziyet cildimizde D vitamini sentezinin destekleyicisidir. ¹ Görünüşte yeterli güneş alan bireylerde bile D vitamini yetersizliği ile karşılaşıyoruz. ² Çünkü doğru zaman, doğru koşullar ve yeterli maruz kalma sağlanmadığında vücut bu hayati vitamini yeterince sentezleyemiyor.” diyerek uyarıda bulunuyor. Özellikle ülkemiz gibi güneşli gün sayısı fazla olan ülkelerde dahi toplumun yüzde 88’inde yetersizlik görülmesi, konunun ciddiyetini ve yaygınlığını ortaya koyuyor. ³

Güneş kremleri ve kapalı alanlar D vitamini sentezini engelliyor

Dr. Feyza Özdemir, günümüzde güneş kremi kullanımı, kapalı alanlarda geçirilen uzun saatler bu süreci ciddi şekilde engellediğini söyleyerek ekliyor: “Bulutsuz havada, öğle saatlerinde ve koruyucu ürünler olmadan güneşe çıkmak sentez için ideal koşulları oluşturuyor ancak bu günlük hayatta çoğu zaman yapılamıyor. Klinik araştırmalar sonucunda, SPF 15 olan bir güneş kremi kullanımının bile D vitamini üretimini yüzde 90’dan fazla azaltabildiğini görüyoruz.” diyor. 

Gölge alanlar, cam arkası ve uzun kollu giysilerle yapılan güneşlenmelerde D vitamini sentezi olmadığının da altını çizen Özdemir, risk gruplarına dair bazı önerilerde bulundu: “Yaşlılar, fazla kilolu veya obez bireyler, çocuklar, gebeler, emziren anneler, kronik hastalığı olanlar ve ofis çalışanları gibi gruplarda D vitamini rezervi yetersiz kalıyor. Bu grupların hekim kontrolünde düzenli ölçümlerle takip edilmesi ve gerekirse takviye alınmasını öneriyoruz.” ⁴ şeklinde konuştu.

Ülkemizde çocuklar ve ergenlerin yüzde 60’sından fazlasında D vitamini eksikliği görülüyor 

Ülkemizde D vitamini sentezinden en iyi şekilde yararlanmak için mayıs-eylül ayları arasında, saat 11:00-14:00 aralığında, açık tenli kişiler için yüz, kollar ve bacakların ortalama 15-30 dakika boyunca doğrudan güneşe maruz kalınması gerekiyor. ⁵ Ancak bu mümkün olmadığında veya sentez yeterli olmadığında takviye desteği devreye girmelidir. Dünya Sağlık Örgütü ve Amerikan Pediatri Akademisi bebeklerde yaşamın ilk gününde başlanması kaidesiyle her gün 400IU D vitamininin dışarıdan takviye edilmesini öneriyor. ⁶ 

Dr. Özdemir, “Ülkemizde çocuklar ve ergenler üzerinde yapılan araştırmalarda yüzde 60’ından fazlasında D vitamini eksikliği olduğu görülüyor. ⁷ Özellikle dijital ekranlar karşısında geçirilen süre artışına bağlı olarak çocuklarda güneşe maruz kalmanın azaldığı rahatlıkla tahmin edilebilir. Bu nedenle tatilde de D vitamini yetersizliği göz önünde bulundurulmalı ve bilinçli yaklaşımlar ile gerekiyorsa koruyucu olarak veya tedavi edici miktarlarda D vitamini uygulamaları yapılmalıdır.” dedi.

“D vitamini takviyeleri, koruyucu bir sağlık desteğidir”

Özdemir D vitamini takviyelerini: “Yağda çözünen bir vitamin olan D vitamini, özellikle zeytinyağı bazlı formülasyonlarla daha iyi emilir. Zeytinyağının oleik asit içeriği hem antioksidan etkisi sağlar hem de emilimi artırır.” ⁸ diyor. Ürün içeriği ve katkı maddesi içermemesi takviye seçiminde önem taşıyor. BHA, yapay tatlandırıcı ve kimyasal koruyuculardan arındırılmış ürünler tercih edilmelidir.” şeklinde değerlendirdi. Dr. Özdemir D vitaminin yoğun olarak bulunduğu besinlerin de altını çizdi. “D vitamini en çok balık, yumurta ve kırmızı et gibi hayvansal gıdalarda bulunur. Mantar gibi bitkisel kaynaklarda da D vitamini vardır ancak bu kaynaklardaki D2 formu, vücudumuzun deriden sentezlediği ve takviyelerde bulunan D3 formuna göre daha düşük emilime sahiptir. ⁹ Türkiye Beslenme Rehberi 2022 verilerine göre ülkemizde besinlerle D vitamini alımı yüzde 96 oranında yetersiz kalıyor. ¹⁰ 

Dr. Özdemir son olarak, D vitamininin bağışıklık kemik sağlığına katkılarını da şu şekilde ifade ediyor: “D vitamini, vücudumuzda kalsiyum emilimine ve kullanımına yardımcı olur, bu kalsiyum da normal kemiklerin korunmasına katkı sunar. Dolaylı yoldan bakıldığında D vitamini eksikliği, çocuklarda raşitizm gibi rahatsızlıklara yol açabilir. Yetişkinlik döneminde de D vitamini, osteoporozun önlenmesinde kritik bir role sahiptir. Ayrıca D vitamininin, doğal savunma hücreleri gibi vücudun doğal kalkanlarını destekleyerek enfeksiyonlarla savaştığı ve otoimmün rahatsızlıklarda da düzenleyici olduğu görülüyor. Bu nedenle D vitamini takviyeleri bir tedavi aracının yanında aynı zamanda koruyucu bir sağlık desteğidir.” diyerek uyarıda bulunuyor. 

KAYNAKÇA:

 

1. Bikle DD. Vitamin D: Production, Metabolism, and Mechanism of Action. [Updated 2025 Jun 15]. In: Feingold KR, Ahmed SF, Anawalt B, et al., editors. Endotext [Internet]. South Dartmouth (MA): MDText.com, Inc.; 2000-. Available from: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK278935/
2. N. Binkley, R. Novotny, D. Krueger, T. Kawahara, Y. G. Daida, G. Lensmeyer, B. W. Hollis, M. K. Drezner, Low Vitamin D Status despite Abundant Sun Exposure, The Journal of Clinical Endocrinology & Metabolism, Volume 92, Issue 6, 1 June 2007, Pages 2130–2135, https://doi.org/10.1210/jc.2006-2250
3. Türkiye Beslenme ve Sağlık Araştırması (TBSA), T.C. Sağlık Bakanlığı Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Ankara, 2019
4. Holick M. F. (2007). Vitamin D deficiency. The New England journal of medicine, 357(3), 266–281. https://doi.org/10.1056/NEJMra070553
5. Engelsen O. (2010). The relationship between ultraviolet radiation exposure and vitamin D status. Nutrients, 2(5), 482–495. https://doi.org/10.3390/nu2050482 
6. https://www.who.int/tools/elena/bbc/vitamind-infants
7. Kara N, Ceri S. Vitamin D level in patients with pterygium. Arg bras Oftalmol 2017;80:229–33.
8. McCourt, A. F., & O'Sullivan, A. M. (2022). Using food fortification to improve vitamin D bioaccessibility and intakes. The Proceedings of the Nutrition Society, 81(1), 99–107. https://doi.org/10.1017/S0029665121003803
9. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VITAMIND/HealthProfessional/ Erişim: Haziran 2025
10. TÜRKİYE BESLENME REHBERİ (TÜBER) 2022” Sağlık Bakanlığı, Halk Sağlığı Genel Müdürlüğü, Sağlık Bakanlığı Yayın No:1031, Ankara 2022