Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Güler Yenipınar: “Kanseri Önlemek Elimizde”

Kanser, modern çağın en yaygın ve ölümcül hastalıklarından biri olarak her geçen gün daha fazla insanı etkilemeye devam ediyor. Türkiye İstatistik Kurumu’nun 2023 yılı verilerine göre, kanser hastalıkları, dolaşım sistemi rahatsızlıklarından sonra en sık görülen ölüm nedenleri arasında yer alıyor. Ancak uzmanlar, kanserin değiştirilebilir risklerini ortadan kaldırdıkça belli bir  ölçüde önlenebilir bir hastalık olduğuna dikkat çekiyor. İstanbul Rumeli Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi öğretim üyesi Dr. Öğr. Üyesi Zeynep Güler Yenipınar, kanserin nedenleri, risk faktörleri ve korunma yöntemleri hakkında önemli açıklamalarda bulundu. Yenipınar, özellikle sağlıklı bir yaşam tarzının benimsenmesiyle kanser riskinin büyük ölçüde azaltılabileceğini vurguladı.

“Kanserin Çoğu Çevresel Faktörlerden Kaynaklanıyor”
Kanserin genetik ve çevresel nedenlerle ortaya çıktığını belirten Dr. Yenipınar, çevresel faktörlerin kanser vakalarının %90-95’inde etkili olduğunu ifade etti. Yenipınar, “Genetik faktörler önemli olsa da kanserin büyük bir kısmı çevresel faktörlerden kaynaklanıyor. Tütün kullanımı, alkol tüketimi, obezite, sağlıksız beslenme alışkanlıkları ve zararlı kimyasallara maruz kalma gibi faktörler, kanser oluşumunda başlıca etkenler arasında yer alıyor. Bu nedenle bireylerin yaşam tarzlarında yapacakları küçük ama etkili değişikliklerle kanser riskini ciddi şekilde azaltmaları mümkün” dedi.

Özellikle sigara kullanımının kanser üzerindeki yıkıcı etkisine dikkat çeken Yenipınar, sigaranın yalnızca akciğer kanseri ile ilişkilendirilmediğini, aynı zamanda mide, pankreas, böbrek ve mesane kanseri gibi birçok farklı kanser türünün de oluşumuna yol açabileceğini vurguladı. Sigara dumanındaki zararlı maddelerin vücutta birikerek hücresel hasara yol açtığını ve bu sürecin kansere zemin hazırladığını ifade eden Yenipınar, sigara kullanımının, özellikle uzun süreli ve yoğun tüketimde, kanser riski üzerinde büyük bir etki yarattığını belirtti. Sigara kullanımının yanı sıra alkol tüketiminin de kanser gelişimine katkı sağlayan başlıca risk faktörlerinden biri olduğunun altını çizen Yenipınar, alkolün özellikle meme, kolon ve karaciğer kanseri riskini artırdığını ve bu iki alışkanlığın birleştiğinde daha tehlikeli bir etki yarattığını söyledi. Alkol ve sigaranın birlikte kullanımının, vücutta kanserojen maddelerin daha yoğun bir şekilde birikmesine neden olduğunu ve bu etkileşimin kanser riskini belirgin bir şekilde artırdığını dile getirdi. Bu nedenle, hem sigara hem de alkol kullanımının tek başına bile ciddi riskler taşıdığına dikkat çeken Yenipınar, her iki alışkanlığın bir arada bulunmasının riskleri kat kat artırdığına ve bunun, kansere yakalanma olasılığını önemli ölçüde yükselttiğine vurgu yaptı. 

“Sağlıklı Beslenme, Kanserden Korunmada Anahtar Rol Oynuyor”
Beslenme alışkanlıklarının kanser riskini doğrudan etkilediğini vurgulayan Dr. Yenipınar, sağlıklı ve dengeli beslenmenin kanserden korunmada en etkili yöntemlerden biri olduğunu belirtti. “Sebze ve meyve tüketimi, vücudu zararlı serbest radikallerden koruyan antioksidanlar içerir ve kanser riskini azaltır. Bunun aksine, işlenmiş gıdalar, katkı maddeleri ve rafine şeker içeren yiyecekler, kansere neden olabilecek risk faktörlerini artırır” dedi.

Sağlıksız pişirme yöntemlerinin de kansere zemin hazırladığını ifade eden Yenipınar, kömür ateşinde pişirme ve kızartma gibi yöntemlerin zararlı kimyasalların ortaya çıkmasına neden olduğunu belirtti. “Daha sağlıklı pişirme yöntemlerini tercih ederek hem besin değerlerini koruyabilir hem de kanser riskini azaltabilirsiniz” şeklinde konuştu.

“Fiziksel Aktivite ve Sağlıklı Kilo Kontrolü Hayati Öneme Sahip”
Düzenli fiziksel aktivitenin kanser riskini azaltmada etkili bir yol olduğunu ifade eden Dr. Yenipınar, obezitenin birçok kanser türü için ciddi bir risk faktörü oluşturduğunu belirtti. “Obezite, özellikle meme, kolon, böbrek ve rahim kanseri riskini artırır. Düzenli egzersiz yapmak ve sağlıklı bir kiloyu korumak, bağışıklık sistemini güçlendirerek kanserden korunmada etkili olabilir” dedi.

Egzersizin yalnızca fiziksel sağlık değil, aynı zamanda psikolojik sağlık için de önemli olduğunu ifade eden Yenipınar, stresin kanser üzerindeki etkisine de dikkat çekti. “Stres, bağışıklık sistemini zayıflatarak kanser oluşumuna zemin hazırlayabilir. Düzenli egzersiz yapmak ve meditasyon gibi gevşeme teknikleriyle stresi kontrol altına almak, hem ruhsal hem de fiziksel sağlığınızı korumanıza yardımcı olur” dedi.

“Erken Tanı, Tedavi Başarısını Artırır”
Kanserden korunmada erken tanının büyük bir fark yarattığını belirten Yenipınar, düzenli sağlık kontrollerinin ihmal edilmemesi gerektiğini vurguladı. Yenipınar, “Kanserin erken evrelerinde teşhis edilmesi, tedavi sürecini kolaylaştırır ve başarı oranını artırır. Kadınların meme kanseri için düzenli mamografi çektirmesi, rahim ağzı kanseri için smear testlerini yaptırması son derece önemlidir. Erkeklerde ise prostat kanseri taramaları ihmal edilmemelidir” dedi.

Ayrıca, bireylerin kendi vücutlarını iyi tanımalarının ve herhangi bir değişikliği fark etmelerinin kanserde erken tanı sürecine büyük katkı sağlayacağını ifade etti. Yenipınar, “Vücudunuzda fark ettiğiniz her türlü değişikliği mutlaka bir uzmana danışın. Unutmayın, erken teşhis hayat kurtarır” şeklinde konuştu.

Dr. Zeynep Güler Yenipınar, açıklamalarının sonunda sağlıklı bir yaşam tarzının yalnızca bireylerin değil, aynı zamanda toplumun genel sağlığı için de kritik öneme sahip olduğunu belirtti. Yenipınar, “Kendiniz ve sevdikleriniz için daha sağlıklı bir gelecek inşa etmek istiyorsanız, tütün ve alkolden uzak durun, sağlıklı beslenme alışkanlıkları kazanın, düzenli egzersiz yapın ve sağlık kontrollerinizi aksatmayın. Kanseri önlemek bizim elimizde” diyerek sözlerini tamamladı.