ABD’nin İran’a saldırısıyla başlayan savaş ikinci haftasını dolduruyor. Elde var belirsizlik! Trump’ın açıklamaları hava durumundan daha hızlı değişiyor. Trump’tan şu cümleleri bir gün içinde duymak mümkün:
“İran savaşı bitmek üzere!”
“Orada daha çok işimiz var!”
“İran’da vurulacak yer kalmadı!”
“Teslim olmazlarsa canlarını çok fena yakacağım!”
“İran’a da demokrasi götüreceğiz!”
“İran’ın nasıl yönetileceği umurumda değil.”
Ucu savaşa çıkmasa, kan akmasa çok eğlenceli bir durum. Ama bir yandan Ortadoğu ateş altında bir yandan dünya diken üstünde. Bir de Türkiye gibi savaşın kapısına dayandığı ülkeler var.
***
Trump’ın 28 Şubat sabahı başlattığı saldırı sonrasındaki yanılgıları sıralayalım:
1- Başlangıçta büyük dehşet, korku veren saldırıyla İran’ı belirsizliğe sokup çökertebileceğini düşündü. 3-4 günü geçmeyecek bir operasyonun ardından koşullarını sıralayıp “muzaffer” bir süreç planladı.
Olmadı.
2- Venezuela’da olduğu gibi ülkenin en tepesindeki kişiyi etkisiz hale getirirsem, başsız bırakırsam gövde çöker diye düşündü. Hamaney’in neredeyse sülale boyu “ortadan kaldırılmasının” ardından İran’da yeni yönetim düzeni kuruldu.
3- İran halkının yönetime duyduğu tepkiyi örgütleyebileceğini, büyütebileceğini düşündü. Ancak İran’da devletin rejimden büyük olduğunu, halkın dışarıdan bir saldırı karşısında ülkesini korumayı önceleyeceğini, rejimin de bunu kullanacağını hesap edemedi.
4- Amerikan basınında bir süredir, “Nerede hata yapıldı” sorusu soruluyor. Anlaşılan o ki MOSSAD ve CIA’ni İran’ın füze gücüne ilişkin değerlendirmeleri yanlış çıktı. Zira ABD’ye göre İran’ın şimdiye füzelerini bitirmiş olması gerekirdi.
5-İran füzelerinin İsrail ve Arap ülkelerine vereceği zarar hesap edemedi. Batı basınında yeterli haber olmuyor ama Birleşik Arap Emirlikleri’ndeki (BAE) radar üssü artık kullanılmaz halde. ABD’nin bölgedeki 18 temsilciği kapalı. Gazze’de tatil cenneti kuracağım derken Dubai duman altında kaldı.
6- Hürmüz Boğazı’nın petrol trafiğine kapatılması İran’ın da aleyhine. Ancak İran, köşeye sıkışan kedinin her şeyi tırmalaması gibi elinde hangi olanak varsa kullanmaya girişti. Hürmüz kapanınca petrol fiyatlarının ucu açıldı. Nereye kadar çıkacağı belli değil. Bu durum ABD’nin dünyada zaten olmayan “rıza üretimini” daha da zora soktu.
7- ABD, İran’ın toplam gücünü hâlâ kestiremiyor. Hava ve deniz gücü büyük ölçüde çökertilmiş olabilir. Ancak kara gücünden fazla bir şey kaybetmediğini bilmek ABD’yi yeni hesaplara zorluyor.
8- ABD, muhtemelen Rusya ve Çin’in perde gerisinde İran’la ne tür ilişkiler içinde olduğunu tam bilmiyor. Bunun yanında İngiltere’ye kızıp “Artık gelmesen de olur” demesini de yabana atmamak gerek. Belki de ABD-İngiltere hatta tarihinin en açık makasını yaşıyor.
***
Yukarıda sıraladıklarımıza bakıp şunu söylemek mümkün:
Bu kadar çok hata ancak özgüveni tavan yapmış, dolma akılla karar veren, savaştan başka çıkış yolu bulamamış kişi tarafından yapılabilir.
Trump’ın başkanlığa gelirken verdiği sözlere ilişkin arşiv zengin. Sadece 19 Temmuz 2024’te, seçimlerden hemen önce yaptığı 32 dakikalık konuşmadan cümleler aktaralım:
“Savaşları bir telefonla bitireceğim.”
“Barışı tesis edeceğiz, dünya uyum ve istikrar içinde olacak.”
“İlk işim Rusya-Ukrayna savaşını bitirmek.”
Trump gelişinin 14. ayında, en az 14 büyük kriz yarattı.
Bu aşamadan sonra soru Trump’ın ne yapacağı değil, Trump’a karşı ne yapılacağı!
